Door Simone Duwel

Juan is een kunstenaar van 34 jaar, die zijn entree maakt in de serie Goede Tijden Slechte Tijden.

In een paar woorden: een confronterende, emotionele, kritische, op het oog zelfverzekerde jongen die snel de sympathie van mensen weet te winnen. Hij heeft een sterk ontwikkelde vrouwelijke kant, hetgeen in zijn geval niet betekent dat hij soft of truttig is, maar eerder mysterieus, hetgeen hem voor vrouwen erg aantrekkelijk maakt. Hij zal dan ook voor menig relatie in GTST een bedreiging vormen.

Verleden:

Juan was enig kind van een gelukkig stel. Zijn vader komt uit Spanje en is in Nederland komen wonen om bij de Nederlandse vrouw te kunnen zijn waar hij als jongeman verliefd op werd. Hoewel Juan alle liefde van de wereld kreeg, voelde hij zich vaak eenzaam en onbegrepen. Het kleine, eenvoudige, ongecompliceerde huishouden waarin Juan niets tekort kwam, benauwde hem en verveelde hem. Zijn ouders daagden hem niet uit, hielden van hem omdat hij hun kind was en hierdoor voelde Juan zich klein en onbeduidend. Het ging niet om hem, niet om wie hij was of wat hij deed, het was slechts een biologisch gegeven dat zijn ouders van hem deed houden.

Juans vader had vanuit zijn Spaanse jeugd een sterk katholieke inslag en hier heeft Juan ook het een en ander van meegekregen. Niet dat hij diep gelovig is opgevoed, maar zijn vader hield van de symbolen en rituelen zonder zelf serieus godvrezend te zijn. Juan weet hierdoor wel het een en ander van het katholieke geloof, heeft ook zeker iets met Maria, een vrouw waar hij van houdt, omdat zijn vader vele beeldjes van haar bezat waar Juan vroeger vaak mee speelde, maar hij gelooft niet in God.

Juan is vaak met zijn ouders op vakantie geweest in Spanje, naar de familie van zijn vader. De warme, grote Spaanse plattelandsfamilie werd zijn ideaalbeeld. Zo moest het leven zijn. De broers van zijn vader waren mannen die betekenis hadden in de familie, ze konden koken, muziek maken, verhalen vertellen of jagen. Ze verdienden het om geliefd te zijn door hun vrouwen en kinderen door iemand te zijn en dingen te kunnen.

Op de middelbare school ontdekte Juan dat hij talent had voor tekenen en schilderen. Het hiermee bezig zijn deed hem niet alleen zijn ontevreden gevoelens vergeten, maar veroorzaakte ook bewondering bij anderen. Juan voelde zich hierdoor groeien, zijn wereld werd groter en interessanter. Dit was anders dan de vanzelfsprekende liefde die hij van zijn ouders kende.

Op de kunstacademie legde hij de basis voor het werk dat hij nu maakt. Zelf zegt hij hierover dat hij al die regeltjes en technieken heeft moeten leren om ze nu aan zijn laars te kunnen lappen.

Juan vindt de wereld een onaantrekkelijke plek en zijn werk gaat vaak over de lelijkheid van mensen en of wat mensen teweeg brengen. Inclusief zijn eigen lelijkheid. Het liefst wil hij mensen inspireren om het allemaal mooier te maken. Maar dat zal hij nooit letterlijk uitspreken. De confrontatie met zijn werk moet dit teweegbrengen, niet zijn woorden. Hij geeft zelden commentaar bij zijn werk.

Twee jaar geleden vond Juan zijn grote liefde en daar is hij mee samen.

Heden:

Met zijn vriendin deelt Juan een huis, maar hij is erg veel in zijn atelier, want hij heeft tijd en ruimte voor zichzelf nodig. Om deze reden blijft hij ook vaak in zijn atelier slapen. Het samenzijn met zijn vriendin doet hem denken aan zijn vroegere, benauwende thuissituatie en hij heeft regelmatig de behoefte dit te ontvluchten. Gek genoeg dus, door alleen te zijn.

Juan wil niets liever dan een gezin stichten, maar is hier ook bang voor. Hij wil zijn kinderen datgene geven wat hij zelf miste in zijn jeugd, een grote, warme familie waar het gonst van het leven en waarin hijzelf iemand van betekenis is. Maar hij is onzeker over hoe dat dan precies moet en of hij dit wel kan. Hij wil in geen geval een enig kind op de wereld zetten, want hij weet uit ervaring dat je broers en zussen nodig hebt. Wat Juan niet weet, is dat hij een dochter heeft van zeven jaar.

Toekomst:

Op het moment dat Juan ontdekt dat hij een kind heeft, zal zijn leven op zijn kop komen te staan, omdat hij vanaf dat moment een gezin wil vormen met de moeder van zijn dochter en zijn grote liefde hiervoor wil opofferen.

Werk:

Juan is redelijk succesvol en verdient aardig met de verkoop van zijn schilderijen, weet ook zo nu en dan een subsidie los te krijgen, maar werkt ook sinds jaar en dag een avond in de week in een bar. Dit om om de huur van zijn atelier mee te betalen, maar ook omdat hij het belangrijk vindt om contact te houden met het “echte leven”, zoals hij dit zelf uitlegt.

Naast schilderen is Juan ook in andere kunstvormen geïnteresseerd en experimenteert hij wel eens met installaties, film, video, fotografie en beeldhouwkunst (dit alles ook meestal beschilderd, ook de film). Dit soort werken weet hij zelden te verkopen, maar zowel in Nederland als in het buitenland wordt hij regelmatig uitgenodigd om deze werken te tonen. Hierdoor reist hij behoorlijk veel en als hij in het buitenland is, neemt hij altijd serieus de tijd om ook echt kennis te maken met het land waar hij verblijft. Juan is iemand die zeer open staat voor alles.

Zijn werk is fantasierijk, maar vaak ook provocatief. Juan zet vraagtekens bij het “kunstwereldje” waar zo belangrijk wordt gedaan over dingen die Juan niet in het minst belangrijk vindt. Hoe liefdevol, warm en eerlijk hij in zijn privéleven is, zo baldadig, recalcitrant, arrogant en soms zelfs destructief is hij in de wereld van de galeriehouders en curatoren. Maar dit alles maakt hem, zonder dat dit zijn bedoeling is, juist extra interessant in de ogen van deze mensen.

Waar hij mee worstelt, is dat het hem erg raakt als hij zijn kunstwerken (en hij is vrij productief, een harde werker) niet kan laten zien. Het liefst zou hij gewoon doorwerken, of mensen zijn werk nu gaan zien of niet, maar zijn geluk wordt mede bepaald door het feit dat zijn werk in de smaak valt. Dit vindt hij een afschuwelijke eigenschap van zichzelf. Hij is zich er dus min of meer van bewust dat hij het erg belangrijk vindt om geliefd en gewaardeerd te worden, maar het steekt hem dat dit zelfs voor mensen geldt waar hij zelf weinig respect voor heeft.

Zijn thema, is zoals hierboven al staat, het confronteren van zijn medemens met zijn eigenlijk lelijkheid (geweld, destructie, egoïsme, hypocrisie). Dat kan door op een ironische manier de schoonheid van andere dingen te benadrukken, maar ook door op een cynische manier de mens en zijn “gruweldaden” in beeld te brengen. Zijn stijl is niet realistisch, hij zoekt symbolen en vormen, niet altijd even herkenbaar, om zijn kritiek op de mens uit te drukken. Hierdoor wordt zijn werk nogal eens anders uitgelegd dan hij zelf bedacht had, maar daar kan hij alleen maar hartelijk om lachen. Dit geeft voor hem aan hoe achterlijk de kunstwereld in elkaar zit.

Als vrienden hem zouden vragen een kunstwerk voor hen te maken in hun stamcafe, zou hij, hoe recalcitrant hij in de kunstwereld ook kan zijn, iets maken dat waarvan hij weet dat het in de smaak valt. Op mensen waar hij van houdt, wil hij oprecht indruk maken en hen iets geven waardoor ze hem dankbaar zijn. Hij zou zijn eigen stijl natuurlijk trouw blijven, maar iets schilderen waarvan hij weet dat mensen het als mooi ervaren, doch wel met een ironisch commentaar op degenen die hem hiervoor vroegen. Of ze dit er nou uithalen of niet.

Priveleven:

Als Juan niet werkt, is hij op dus regelmatig op reis voor tentoonstellingen in het buitenland. Maar hij houdt zich niet alleen maar met kunst bezig. Zijn seksleven is heel belangrijk voor hem en hij besteedt er veel tijd aan. Hij valt in principe op vrouwen, maar neemt heel sporadisch ook wel eens een jongen mee.

Hij is behoorlijk sexy, stoer en geestig, dus het lukt hem vrij goed om meisjes te verleiden. Dit weet zijn vriendin, maar ze vindt dit niet belangrijk. Hun liefde is belangrijk en die zit goed. Juan en zij hebben een zeer volwassen relatie waarin ze erg open zijn, maar elkaar ook flink de ruimte geven. Juan houdt zielsveel van haar, bewondert haar en kan zich zijn leven niet zonder haar voorstellen. Zelf is de vriendin Juan wel trouw, omdat ze totaal geen behoefte heeft aan andere mannen in haar bed.

Ze hebben beiden hun eigen inkomen, maar het spreekt vanzelf dat als de een krap bij kas zit, de ander betaalt. Ze houden dit niet bij. Ze delen dus eigenlijk alles zonder dat hier de nadruk op ligt.

Naast zijn vriendin en veroveringen heeft Juan veel vrienden en kennissen, waar hij graag mee in het café zit en als het even kan, lokt hij dan een discussie uit, het liefst over politiek. Hij kan goed praten, weet mensen te boeien door met een mix van intelligentie en humor zijn soms provocatieve meningen te verkondigen. Hij houdt van lezen, eten (en koken) en naar de film gaan. Als je aan Juan zelf zou vragen wat hij het belangrijkste vindt in het leven, zou hij antwoorden: familie.

Juan is handig en houdt ervan om mensen te helpen. Het maakt hem gelukkig om al een beetje de geliefde man (die gewaardeerd wordt door iets concreets te kunnen) te zijn die hij in zijn toekomstdroom is.

Juan drinkt graag, maar is geen alcoholist. Hij is een wijnliefhebber, maar ook een whiskeykenner. En als hij zin heeft, zakt hij ook wel eens een hele nacht door met een biertje in zijn hand. Hij rookt ook wel eens een jointje, maar niet dagelijks. Nog minder vaak, maar als het gebeurt houdt hij zich niet in, snuift hij coke. Voor momenten dat hij angstig is, heeft hij valium in de kast liggen, maar dit gebruikt hij echt als medicijn, niet voor de lol.

Angsten en Frustraties:

Bovengenoemde angsten komen voort uit het feit dat hij bang is zijn dromen niet te verwezenlijken. Soms wordt hij bevangen door het idee dat zijn leven nergens op slaat, dat kunst onzin is en dat hij iets zinnigers moet doen en de liefde die hij in zich voelt, moet doorgeven. Juist ja, aan zijn kinderen. En dat alles niet in de stad, maar in een groot huis in een dorp, misschien in Spanje of Italië. Met dieren, ruimte en een moestuin. Een plek waar iedereen uit de buurt altijd wil komen en waar het altijd feest is. Maar hoe gaat hij dat realiseren? Moet hij dan nu a la seconde dit leven verlaten en het nieuwe starten? Zijn carriere vergeten? En met wie dan? Zijn grote liefde wil dit wel ooit, maar is nu druk bezig met haar eigen carriere (ze is een stuk jonger dan hij, dat wel). Hij raakt dan in paniek, is bang dat zijn leven de verkeerde kant opgaat, de tijd te kort is en hij in een verkeerde werkelijkheid zit. Op zo’n moment wil hij niemand zien en kan hij niet uitleggen hoe hij zich voelt, je zou het een vorm van autisme kunnen noemen. Als hij in die staat verkeert vertrouwt hij mensen niet, denkt hij dat ze hem niet serieus nemen of belachelijk willen maken met zijn droom om een groot gezin te beginnen.

Kortom, het feit dat Juan niet kan kiezen tussen zijn nogal verwende en behoorlijk succesvolle kunstenaarsleven en zijn toekomstdroom, maakt hem soms gek. Zijn belangrijkste eigenschap is, zoals gezegd, dat hij geliefd wil zijn door iets te betekenen en dat heeft hij bereikt in zijn huidige leven. Maar tegelijkertijd trekt hij het feit dat hij in de kunst iets betekent in twijfel, waar is deze betekenis als kunstenaar op gebaseerd? Diep in zijn hart vindt Juan dat hij niet werkelijk iets presteert.

In zijn toekomstdroom is hij ook geliefd, de held van de buurt, de onovertroffen kok, de wijze man die iedereen om raad komt vragen. Iemand die in zijn ogen ècht iets betekent. Maar kan hij dat ook realiseren? Hierover is hij onzeker en dat is de reden dat hij blijft zitten in het leven waar hij in zit. (Totdat hij erachter komt dat de realiteit zijn droom aan het inhalen is, als hij ontdekt dat hij een dochter heeft.)

Karaktereigenschappen:

Juan is liefdevol, eerlijk, diepzinnig, geïnteresseerd in mensen, betrouwbaar, bescheiden, goedlachs, charmant, altijd in voor feestjes en actie, vrolijk en hij houdt van praten. Maar ook kan hij onberekenbaar zijn, onverwacht uit de hoek komen en hij heeft een soms onnavolgbare ironische humor, hetgeen hem een spannend iemand maakt om bij in de buurt te zijn. Hij houdt van zingen, kent veel Spaanse volksliedjes die hij van zijn vader heeft geleerd, maar hij zingt zeer vals. Doet daar dus niemand een plezier mee. Hij zingt vaak terwijl hij werkt.

Omdat hij er veel voor over heeft om geliefd te zijn en niet veel waarde hecht aan materiële zaken, is hij erg vrijgevig. Zodra hij geld in handen heeft, trakteert hij zijn vrienden in de kroeg, koopt hij mooie cadeaux voor zijn vriendin of neemt hij haar duur mee uit eten. Sparen en verantwoordelijk met geld omgaan, komt later wel. Als hij verantwoordelijkheid moet dragen voor zijn kinderen.

Maar hij heeft ook negatieve kanten: Juan is een slimme jongen, snel van begrip en daarom vaak ook ongeduldig. Hoe sterk hij sociaal ook is, soms verliest hij zijn geduld en kan hij mensen messcherp op hun plek zetten of zelfs vernederen. Hij heeft een helder denkvermogen en zodra hij niet uitgedaagd wordt door iemand die intelligenter is dan hij, vindt hij al snel van zichzelf dat hij het beter weet.

Juan is gecompliceerder dan hij op het eerste gezicht lijkt en kan zichzelf, zoals gezegd, verliezen in twijfels. Dan is hij niet meer benaderbaar, wordt hij somber en angstig. Mocht je de vergissing begaan om op dat moment bij hem in de buurt te komen, zal hij je aanvallen en kleineren.

Buitenkant:

Juan ziet er nonchalant uit, alsof hij zich niets aantrekt van zijn uiterlijk, maar hij kiest wel degelijk voor een stijl. Deze stijl is niet modieus, eerder eenvoudig, maar toch aantrekkelijk. Zo is het ook met de inrichting van zijn huis en atelier. Hij houdt van eenvoudige dingen, dingen die functioneel zijn, maar je zult nooit kitsch, troep of lelijke spullen in zijn omgeving aantreffen. Je zou kunnen zeggen dat hij een zeer goede smaak heeft, maar omdat hij de kunst verstaat om dit onopvallend te houden, komt hij niet over als iemand die daarmee te koop loopt of zich uitslooft. Deze kunst is niet een zeer bewuste en uitgedachte manier om goed voor de dag te komen, het is een natuurlijke voorkeur.

Kijk op de wereld:

Juan heeft een nogal cynische kijk op de wereld. Het is een ellendige puinhoop met de mensheid in het algemeen, maak dus allemaal alsjeblieft iets van je eigen leven, vindt hij. Mensen die klagen en weinig actie ondernemen om hun situatie te verbeteren, daarmee heeft hij weinig medelijden. Hij vindt: wij hier in het westen hebben de mogelijkheden tenminste, dus zeur niet.

Doelen in het leven:

Zijn doel op korte termijn is: gelukkig zijn, geliefd zijn en liefde geven.

Maar: Zijn doel op lange termijn is iets heel anders dan het leven dat hij nu leidt. En dat brengt ons terug bij Juan’s grootste frustratie, want wat hij anderen zo makkelijk verwijt: maak van je eigen leven wat je ervan maken wil, brengt hij zelf tot op de dag van vandaag niet in de praktijk...

Je zou kunnen zeggen dat hij nostalgisch is over de toekomst. Hij verlangt naar een leven waarvan hij niet weet of hij het zal gaan leiden.